การมีส่วนร่วมระหว่างโรงเรียนและชุมชนในการใช้แหล่งเรียนรู้ในชุมชน

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ดังนี้ (1) เพื่อศึกษาประเด็นและแนวทางการมีส่วนร่วมระหว่างโรงเรียนและชุมชนในการใช้แหล่งเรียนรู้ในชุมชน (2) เพื่อพัฒนาการมีส่วนร่วมระหว่างโรงเรียนและชุมชนในการใช้แหล่งเรียนรู้ในชุมชน (3) เพื่อประเมินผลการมีส่วนร่วมระหว่างโรงเรียนและชุมชนในการใช้แหล่งเรียนรู้ในชุมชนหลังการพัฒนา กลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ (1) กลุ่มผู้นาและผู้ทรงคุณวุฒิในชุมชน จานวน 7 คน และ (2) กลุ่มผู้นาและผู้ทรงคุณวุฒิในชุมชน ปราชญ์ชาวบ้าน ผู้เชี่ยวชาญด้านแหล่งเรียนรู้ ผู้อานวยการโรงเรียนและคณะครูและบุคลากรทางการศึกษา โรงเรียนบ้านซาวหลวง จานวน 15 คน เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษา ได้แก่ (1) แบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง (2) แบบสารวจประสบการณ์และความคาดหวังต่อการมีส่วนร่วมระหว่างโรงเรียนและชุมชนในการใช้แหล่งเรียนรู้ในชุมชน (3) แบบบันทึกการประชุมชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (4) แบบบันทึกการดาเนินโครงการ และ (5) แบบประเมินระดับการมีส่วนร่วม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการศึกษาแนวทางการส่งเสริมการมีส่วนร่วมระหว่างโรงเรียนและชุมชนในการใช้แหล่งเรียนรู้ในชุมชน พบว่า โรงเรียนและชุมชนเห็นความสาคัญของการใช้แหล่งเรียนรู้ในชุมชนร่วมกัน และมีความเห็นสอดคล้องกันว่าควรเปิดโอกาสให้ชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมอย่างต่อเนื่องใน 4 ด้าน ได้แก่ (1) ด้านการตัดสินใจและการวางแผน โดยร่วมเสนอความคิดเห็นและกาหนดแนวทางการดาเนินงานร่วมกัน (2) ด้านการดาเนินงาน โดยร่วมจัดกิจกรรม สนับสนุนทรัพยากร และถ่ายทอดองค์ความรู้ (3) การมีส่วนร่วมในการได้รับประโยชน์ร่วมกัน โดยให้โรงเรียน ชุมชน และผู้เรียนได้รับประโยชน์ร่วมกัน และ (4) ด้านการติดตามและประเมินผล โดยร่วมสะท้อนผล ปรับปรุง และพัฒนาการดาเนินงานอย่างต่อเนื่อง การมีส่วนร่วมระหว่างโรงเรียนและชุมชนในการใช้แหล่งเรียนรู้ในชุมชน ดาเนินการเป็น 4 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 การตัดสินใจและการวางแผนร่วมกัน โดยสารวจทรัพยากร วางแผนกิจกรรมผ่านชุมชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC ครั้งที่ 1) ระยะที่ 2 การมีส่วนร่วมในการดาเนินงาน โดยดาเนินโครงการ Bo Suak Cultural Journey ผ่านกิจกรรมการเรียนรู้เชิงรุกในแหล่งเรียนรู้จริงของชุมชน โดยเน้นการทางานร่วมกันระหว่างครู นักเรียน ปราชญ์ชาวบ้าน และผู้เชี่ยวชาญด้านแหล่งรู้ ระยะที่ 3 การมีส่วนร่วมในการติดตามและประเมินผลการดาเนินโครงการ โดยพิจารณาจากทั้งด้านความรู้ ความเข้าใจ ทักษะการปฏิบัติงาน และการสร้างสรรค์ผลงาน และระยะที่ 4 การสะท้อนผลและสรุปประโยชน์ที่เกิดขึ้นกับโรงเรียน ชุมชน และนักเรียน ส่งผลให้เกิดการมีส่วนร่วมด้านการตัดสินใจและวางแผน การดาเนินงาน การติดตามประเมินผล และการได้รับประโยชน์ร่วมกัน ผ่านการประชุมชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC ครั้งที่ 2) ผลการประเมินการมีส่วนร่วมระหว่างโรงเรียนและชุมชนในการใช้แหล่งเรียนรู้ในชุมชนหลังการพัฒนา พบว่า โดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด เมื่อพิจารณารายด้านพบว่า ด้านการตัดสินใจและการวางแผน ด้านการดาเนินงาน ด้านได้รับประโยชน์ร่วมกัน และด้านการติดตามประเมินผล อยู่ในระดับมากถึงมากที่สุด ผู้เกี่ยวข้องมีความพึงพอใจต่อรูปแบบการดาเนินงาน และเห็นว่าการใช้แหล่งเรียนรู้ในชุมชนช่วยเสริมสร้างความสัมพันธ์อันดีระหว่างโรงเรียนกับชุมชน ทาให้ชุมชนเกิดความภาคภูมิใจในภูมิปัญญาท้องถิ่น ขณะที่นักเรียนได้รับความรู้ ทักษะ และเจตคติที่ดีต่อท้องถิ่นของตน