การพัฒนากิจกรรมส่งเสริมการมีส่วนร่วมของนักเรียนในการจัดการขยะโดยชุมชนการเรียนรู้แบบร่วมมือ

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) เพื่อศึกษาสภาพและปัญหาการมีส่วนร่วมของนักเรียนในการจัดการขยะ (2) เพื่อพัฒนากิจกรรมส่งเสริมการมีส่วนร่วมของนักเรียนในการจัดการขยะโดยชุมชนการเรียนรู้แบบร่วมมือ และ (3) เพื่อประเมินผลการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของนักเรียนในการจัดการขยะโดยชุมชนการเรียนรู้แบบร่วมมือ กลุ่มเป้าหมายในการศึกษาประกอบด้วย 3 กลุ่ม ได้แก่ (1) นักเรียนระดับมัธยมศึกษา จำนวน 20 คน (2) ผู้บริหารและคณะครูโรงเรียนบ้านแม่แฮเหนือ จำนวน 12 คน และ (3) กลุ่มคณะกรรมการสถานศึกษา ผู้ประกอบการ และภาคีเครือข่าย จำนวน 10 คน การดำเนินโครงการและประเมินผล เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษา ได้แก่ (1) แบบสอบถามสภาพและปัญหาการมีส่วนร่วมของนักเรียนในการจัดการขยะ (2) แบบบันทึกกิจกรรมชุมชนการเรียนรู้แบบร่วมมือ (3) แบบบันทึกโครงการ และ (4) แบบประเมินการส่งเสริม การมีส่วนร่วมของนักเรียนในการจัดการขยะโดยชุมชนการเรียนรู้แบบร่วมมือ การวิเคราะห์ข้อมูลใช้ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน
ผลการศึกษาพบว่า (1) สภาพและปัญหาการมีส่วนร่วมของนักเรียนในการจัดการขยะของโรงเรียนคือ โรงเรียนขาดกระบวนการที่ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของนักเรียนอย่างเป็นระบบ ส่งผลให้นักเรียนขาดตระหนักและความกระตือรือร้นในการจัดการขยะที่ถูกต้อง 2) การพัฒนากิจกรรมส่งเสริมการมีส่วนร่วมของนักเรียนในการจัดการขยะโดยกระบวนการชุมชนการเรียนรู้แบบร่วมมือ (Collaborative Learning Communities) ประกอบด้วย 5 ขั้นตอน คือ (1) การร่วมวิเคราะห์ปัญหา (2) การวางแผนและออกแบบ (3) การร่วมดำเนินกิจกรรม (4) การร่วมแลกเปลี่ยนและสะท้อนผล และ (5) การร่วมประเมินผลและพัฒนา โดยดำเนินการผ่านโครงการ “หน่วยพิทักษ์ รักโรงเรียน” กระบวนการดังกล่าวเน้นการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมอย่างแท้จริง โดยนักเรียนเป็นผู้ร่วมสร้างความรู้และประสบการณ์ ส่งผลให้เกิดการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ การทำงานเป็นทีม และการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ และ (3) ผลการประเมินการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของนักเรียนในกาจัดการขยะโดยโดยรวมเพิ่มขึ้นจากระดับน้อยเป็นระดับมาก โดยด้านที่มีการเปลี่ยนแปลงเพิ่มขึ้นสูงสุดคือด้านการจัดการขยะตามแนวทางโรงเรียนปลอดขยะ